Οι προτάσεις - θέσεις της ΑΛΚΥΩΝ για τις Α.Π.Ε. μέσα από το νέο χωροταξικό σχεδιασμό τους

Σήμερα, όλοι μας έχουμε  τις γνώσεις και την εμπειρία  ανάπτυξης  των ΑΠΕ  και τον αντικατοπτρισμό τους  στην οικονομία και την βιωσιμότητα των οικοσυστημάτων  στην χώρα μας.

Τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την  μονομερή  ανάπτυξη των μορφών ενέργειας απορρίπτοντας αυτές  που στηρίζονται και στις υπόλοιπες  πλουτοπαραγωγικές πηγές του κράτους μας ( Λιγνίτης κλπ ) .

Οι ΑΠΕ  ως νέα μορφή ενέργειας αντί να διαχυθεί η παραγωγή της σε όλη την κοινωνία των ΠΟΛΙΤΩΝ- να γίνουν παραγωγοί και καταναλωτές  οι ΠΟΛΙΤΕΣ - με τους νόμους των κυβερνήσεων των τελευταίων 20 ετών έγινε αντικείμενο επενδυτικό μόνο για μια ολιγαρχία οικονομικών  παραγόντων στο εσωτερικό και πολυεθνικών  εταιρειών.

Αντί η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ να συμβάλει καθοριστικά στην ανταγωνιστικό τητα  του πρωτογενή και δευτερογενή τομέα της οικονομίας μας, έγινε η θηλιά που πνίγει κάθε  παραγωγική δραστηριότητα στην Ελλάδα.

Τα νοικοκυριά  δεινοπαθούν να ανταπεξέλθουν στο κόστος της ενέργειας όπως τιμολογείται από τα ντόπια ολιγοπώλια και πολυεθνικές.

Και γεννάται το ερώτημα. Η ενέργεια στην Ελλάδα ως  κοινωνικό αγαθό γιατί έχει γίνει ο δυνάστης της κοινωνίας;

Πως έχει συμβάλλει ο χωροταξικός σχεδιασμός των ΑΠΕ  σε αυτό;

Αν συνεχίσουμε να επενδύουμε σ΄αυτές με τις ίδιες πολιτικές και με μερικά ¨φτιασιδώματα που βγάζουν μάτι ¨ τα επόμενα χρόνια, θα καταστρέψουμε για πάντα ότι αποτελεί την ραχοκοκαλιά αυτού του έθνους. Την φυσική και πολιτιστική κληρονομιά του. Δηλαδή  όλα αυτά που μας επέτρεψαν να έχουμε ιστορία σε βάθος πολλών χιλιάδων ετών. Δεν είναι πολύ οι ΛΑΟΙ που έχουν καταφέρει να επιβιώσουν σε τόσο μεγάλο βάθος της ανθρώπινης ιστορίας.

Εμείς θα επιτρέψουμε σε μια σύγχρονη ολιγαρχία οικονομικών παραγόντων να υπονομεύουν  το μέλλον μας;

 ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ - ΑΙΤΟΥΜΑΣΤΕ

- Την άμεση  αναστολή κάθε δραστηριότητας σχετικά με την κατασκευή και αδειοδότηση  ΑΠΕ βιομηχανικής κλίμακας. Κυρίως  αιολικά και φωτοβολταϊκά .

Η πρόταση του ΥΠΕΝ στο νομοσχέδιο για εξαίρεση από την αδειοδότηση με βάσει το νέο προτεινόμενο χωροταξικό  των μελετών που έχουν ¨ φάκελο πλήρη ¨ στερείται κάθε επιστημονικής βάσης και αποδέχεται σκοπιμότητες εξυπηρέτησης  δια της πλαγίας οδού αυτών των ολίγων και χειμαζόντων  με την διοίκηση του κράτους των γνωστών  οικονομικών παραγόντων.

- Προτείνουμε – ζητάμε ο νέος  χωροταξικός  σχεδιασμός για τις ΑΠΕ να ισχύει για όλες τις μελέτες  επενδύσεων  ανεξάρτητα σε ποιο βαθμό ωρίμανσης βρίσκονται. Το νέο χωροταξικό των ΑΠΕ να ισχύει για όσες επιχειρήσεις που δεν έχουν λάβει ΑΕΠΟ ως 20/5/2026.

Ημέρα κατάθεσής του σε δημόσια διαβούλευση.

- Οι κορυφογραμμές γύρωθεν του Κορινθιακού Κόλπου έχουν γεμίσει αιολικά  τεραστίων γεωγραφικά και παραγωγικά διαστάσεων. Η καταστροφή είναι ολική. Μια απέραντη εκτατικά ανεπτυγμένη βιομηχανία με τραγικές συνέπειες στα οικοσυστήματα .

Δεν λαμβάνονται καθόλου υπόψιν στον σχεδιασμό και την κατασκευή τους οι θετικές πρακτικές άλλων Ευρωπαϊκών χωρών.

Η χώρα μας παράγει ενέργεια από ΑΠΕ  πολύ περισσότερο από τις ανάγκες  της οικονομίας. Εχει περάσει κατά πολύ τις διεθνείς δεσμεύσεις μας στην ενεργειακό μίγμα.

Υπάρχει ένα απόθεμα χρημάτων από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ε.Ε. διόλου ευκαταφρόνητο για τα επόμενα χρόνια για επενδύσεις σε ΑΠΕ.

Ζητάμε το 50% των κονδυλίων της Ε.Ε. που δικαιούται ακόμη η Ελλάδα  για ΑΠΕ, με κατάθεση υπομνήματος της Ελληνικής Κυβέρνησης, να γίνει μεταφορά τους στον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα της οικονομίας μας.

Υπάρχει η ανάγκη σήμερα κιόλας να καλυφθούν οι ανάγκες των πολιτών με διατροφή από εγχώριας παραγωγής προϊόντα τόσο γεωργικά και κτηνοτροφικά όσο και μεταποίησης αυτών.

Οι λαοί που δεν παράγουν προϊόντα γεωργίας, κτηνοτροφίας και βιομηχανίας είναι καταδικασμένοι να χαθούν από την ανθρώπινη ιστορία.

1. i) Σε πρώτη προτεραιότητα να προωθηθεί η εγκατάσταση Φ/Β σε οικιακό επίπεδο, σε όλη την επικράτεια (στέγες, ταράτσες κ.λπ.), όπου δεν επηρεάζεται  πιθανή προστατευόμενη αρχιτεκτονική της περιοχής. Ομοίως και σε κάθε άλλη δομημένη επιφάνεια  εργοστάσια, σχολεία, Δημόσιες υπηρεσίες, κλπ ).  Επίσης σε αγροτικές περιοχές που έχουν εγκαταλειφτεί λόγω μη γονιμότητας του εδάφους. Αφορά την πρώτη επίσημη Ελληνική Εθνική πολιτική για τις ΑΠΕ στην Ελλάδα. Ξεκίνησε επίσημα το 2007 με πρωτόγνωρα μεγάλη διαφημιστική εκστρατεία σε κάθε ΜΜΕ. Τα αρχικά προσφερόμενα μεγέθη, με κίνητρα όμοια με αυτά που δίνονται σήμερα στις πολυεθνικές  για τα γιγάντια αιολικά πάρκα και φωτοβολταϊκά , υπερκαλύφτηκε από το ενδιαφέρον των πολιτών αλλά χωρίς καμία επίσημη δικαιολογία η διαδικασία πάγωσε και  εγκαταλείφτηκε για να επανέλθει η Ελληνική Κυβέρνηση μετά από λίγα χρόνια με την «πολιτική» που ισχύει σήμερα. 

Θα έχουμε  λειτουργία  πολλών  επιχειρήσεων  τόσο στο στάδιο της εγκατάστασης όσο και στις επισκευές – συντηρήσεις-  επεκτάσεις αυτών. Θα απασχολούνται χιλιάδες εργαζόμενοι.

1. ii) Σε δεύτερη προτεραιότητα να καθοριστούν οι όροι και προϋποθέσεις και να προωθηθεί η εγκατάσταση και μικρών ανεμογεννητριών οικιακής κλίμακας επίσης στις δομημένες περιοχές.

  iii) Σε τρίτη προτεραιότητα να τεθούν οι μικρές αιολικές μονάδες εκτός πόλεων στις μεγάλες γεωργικές περιοχές (όπου έχει ήδη τροποποιηθεί η γη και το οικοσύστημα από την αρχική φυσική μορφή του) με την προϋπόθεση ότι οι μονάδες αυτές δεν θα υποβαθμίζουν το τοπίο των κομβικών περιοχών και των μεταξύ τους αξόνων μεταφοράς, στις τουριστικές και εν δυνάμει τουριστικές περιοχές οποιασδήποτε μορφής τουρισμού. Να εφαρμοστούν οι διεθνών προβλεπόμενοι όροι για ΑΠΕ σε τουριστικές περιοχές.

 Με την πιο πάνω κατεύθυνση, ο κάθε πολίτης θα μπορεί να λειτουργήσει ως καταναλωτής και παραγωγός ταυτόχρονα, πουλώντας το πλεόνασμα της παραγωγής στο Εθνικό δίκτυο.

Με την επιλογή αυτή ενδεικτικά:

α) Αποφεύγονται  οι περισσότερες  αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον από την  αλλοίωση του μαγνητικού πεδίου, τους υπόηχους κλπ και οι επιπτώσεις τους στην πανίδα –χλωρίδα, τα μεταναστευτικά ρεύματα κ.λπ.. Αυτά έχουν ήδη προκληθεί και αποτελούν πραγματικότητα στο αστικό περιβάλλον.  

β) Βελτιώνεται η ενεργειακή απόδοση ως ΑΠΕ αφού μηδενίζονται οι απώλειες ενέργειας λόγω μεταφοράς σε μακρινές περιοχές όταν υπάρχει υπερπαραγωγή.

γ) Στηρίζεται οικονομικά απευθείας ο Έλληνας πολίτης. 

δ) Τα επιχειρηματικά οικονομικά κέρδη θα αφορούν μικρομεσαία Ελληνικά νοικοκυριά, δηλαδή παραμένουν και διατίθενται εξολοκλήρου εντός της Ελληνικής οικονομίας με πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις στο ΑΕΠ, σε αντίθεση με σήμερα που αφορούν στην τάξη του 90%  τα μερίδια των πολυεθνικών που φεύγουν από την χώρα μας στο εξωτερικό, με όλες τις αρνητικές για την εθνική οικονομία συνέπειες.

- Τέλος οι επενδύσεις σε ΒΑΠΕ. Εγκατάσταση μόνο μικρές μονάδες αιολικής ενέργειας  ως 10MW και φωτοβολταϊκά ως 30MW.

Αιολικά ως υψόμετρο 800 μέτρων.

Φωτοβολταϊκά πέρα από τους δομημένους χώρους μόνο σε απαξιωμένη παραγωγικά γη.

Πλωτά αιολικά με την μέγιστη δυναμικότητα ως προηγουμένως αναφέρθηκε και μόνο σε ανοικτή θάλασσα. Η Γαλλία εγκατέστησε το πρώτο πιλοτικό πλωτό αιολικό πάρκο ανοικτά της Μασσαλίας  και σε απόσταση 18 μιλίων από τις ακτές της.

Μικρά υδροηλεκτρικά. Σε όλες τις περιοχές του Κορινθιακού Κόλπου που λειτουργούν τέτοιες μονάδες δεν υπάρχει σε ροή οικολογική παροχή στη ζώνη εκτροπής των υδάτων. Δηλαδή από την υδρομάστευση ως την μονάδα παραγωγής ενέργειας. Οι συνέπειες είναι ήδη τραγικές για τα οικοσυστήματα αυτών των περιοχών. Εξαφάνιση πολλών ειδών πανίδας και χλωρίδας και δραστική μείωση των υπόγειων υδροφορέων.

Αλλαγή χωροταξίας σε  αυτά. Υδροηλεκτρικά μόνο για δυναμικότητες άνω των 10MW στα πλαίσια του περιφερειακού σχεδιασμού.  Μήκος εκτροπής  των υδάτων όχι πάνω από 1ΚΜ.

Το συνολικό μήκος της εκτροπής των υδάτων ανά ποτάμιο σύστημα, για παραγωγή ενέργειας, δεν θα ξεπερνά το 15% του συνολικού μήκους του ποταμού.

Απαγόρευση λειτουργίας υδροηλεκτρικών σε πεδινές εκτάσεις και στα πρανή αυτών λόγω του ότι επηρεάζουν άμεσα τους υπόγειους υδροφορείς.

Στο ειδικό χωροταξικό των ΑΠΕ να θέτονται οι γενικές κατευθύνσεις και στα περιφερειακά χωροταξικά το που και τι θα εγκατασταθεί ανά περιοχή.

Αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις των περιφερειακών Συμβουλίων  να είναι αποφασιστική για την εγκατάσταση νέων μονάδων.

-  Σε κάθε φάκελο νέας επένδυσης ανεξαρτήτων μεγέθους να υπάρχει και ξεχωριστό κεφάλαιο όπου θα  αναφέρονται  οι συνθήκες σώρευσης  διαφόρων δραστηριοτήτων  όπως  βιομηχανική, εξορυκτική, ιχθυοκαλλιέργειες κλπ στην ευρύτερη περιοχή.

Περιοχές αποκλεισμού εγκαταστάσεων ΑΠΕ εκτός αυτών στους δομημένους χώρους.

Βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε προοπτική τουριστικής ανάπτυξης είναι το κατάλληλο ΤΟΠΙΟ μέσα και γύρω από αυτές τις περιοχές. Εάν το Τοπίο θεωρηθεί  «βιομηχανικό» όπως χαρακτηρίζουν επίσημα όλες οι επιστήμες και η κοινή λογική το τοπίο αιολικών πάρκων, Φ/Β κλπ μεγάλου μεγέθους,  αποκλείεται  κάθε μορφής τουριστική ανάπτυξη. Ευνόητο, λοιπόν είναι ότι, μαζί με την προστασία του περιβάλλοντος και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, θα πρέπει να αποκλειστούν εξαρχής τα αιολικά πάρκα (μηδενικών θέσεων εργασίας) μέσα και γύρω από περιοχές και σε απόσταση που υποβαθμίζουν  το τοπίο, ήτοι:

α) Παραλιακές περιοχές  κάθε είδους και θέσης. Στις δυτικές χώρες της Ε.Ε. κάθε παραλιακό μέτωπο με δυνατότητα τουριστικής ανάπτυξης προστατεύεται αυστηρά ως πολύτιμος αναπτυξιακός πόρος.

β) Περιοχές όπου το τοπίο προστατεύεται ήδη για άλλους λόγους (φυσικής – πολιτιστικής κληρονομιάς). Να εφαρμοστούν οι διεθνείς επιστημονικοί κανόνες προστασία τέτοιων τοπίων.

γ) Περιοχές γύρω από μνημεία  παγκόσμιας Πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO. Η ίδια η UNESCO έχει θεσπίσει όρους και κανόνες για αυτή την προστασία. Να γίνουν σεβαστές.

4) Ο οριστικός εξαρχής αποκλεισμός εγκατάστασης αιολικών πάρκων και φωτοβολταϊκών  σε όλες τις ζώνες προστασίας των περιοχών NATURA 2000  εξαιτίας των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και διότι η ιδιαιτερότητα αυτών των οικοσυστημάτων μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην δημιουργία   θέσεων εργασίας στην βάση ελεγχόμενης επισκεψιμότητας στην θέση των μηδενικών θέσεων που   προσφέρουν τα αιολικά ή Φ/Β πάρκα.

10  σημαντικά σημεία  στην διαβούλευση του νέου Χωροταξικού των ΑΠΕ

1. Μεταβατικές διατάξεις

Επιτρέπεται η αδειοδότηση με το προγενέστερο Χωροταξικό του 2008, για έργα με φακέλους ΜΠΕ που είχαν υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες και είχαν λάβει «τυπική πληρότητα» έως 20 Μαΐου 2026, ημέρα δημοσιοποίησης και έναρξης διαβούλευσης του νέου Χωροταξικού.

Η διάταξη αφορά πολύ μεγάλο αριθμό έργων που έχουν αναρτηθεί στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο (ΗΠΜ) και βρίσκονται σε διαδικασία διαβούλευσης, πολλά από αυτά στάσιμα για μεγάλο χρονικό διάστημα (χρόνια), με αρνητικές ουσιώδεις γνωμοδοτήσεις (ΟΦΥΠΕΚΑ, Βιοποικιλότητα, Δασικές Υπηρεσίες, κτλ), για τα οποία η Διοίκηση δεν έχει εκδώσει αρνητικές ή θετικές αποφάσεις για την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση. Για όλα αυτά θα ισχύουν οι πρότερες διατάξεις !

Αναφορικά με την ασφάλεια δικαίου στην οποία γίνεται επίκληση, κανένα από τα αναφερόμενα ως εξαιρούμενα έργα δεν είχε ΑΕΠΟ στις 20 Μαΐου 2026, οπότε δεν υπάρχει κάποια διοικητική πράξη σε ισχύ που ανατρέπεται. Υπάρχει μόνο μια εκκρεμής αδειοδοτική διαδικασία, η «τυπική πληρότητα» του φακέλου ΜΠΕ και η ανοιχτή διαβούλευση, από την ποία δεν προκύπτει κανένα κεκτημένο δικαίωμα σε ΑΕΠΟ με τις προγενέστερες διατάξεις.

Η μεταβατική διάταξη θα πρέπει να ισχύσει για τα έργα που είχαν σε ισχύ ΑΕΠΟ κατά την ημέρα δημοσιοποίησης και έναρξης διαβούλευσης του νέου Χωροταξικού, δηλ. έως 20.5.2026.

2. Μεταβατικές διατάξεις

Επιτρέπεται η εγκατάσταση/κατασκευή  νέων έργων που διαθέτουν ΑΕΠΟ, ΠΠΔ ή απαλλαγή, που είχαν εκδοθεί με το προγενέστερο Χωροταξικό του 2008. Προβλέπεται και επέκτασή τους σε ποσοστό μεταβολής της επιφάνειας έως  50%.

Για όλα αυτά τα έργα διατηρείται σε ισχύ το παλιό καθεστώς, το οποίο οδήγησε στην άναρχη εγκατάσταση ΑΠΕ και ειδικά σε προστατευόμενες περιοχές υψηλής βιοποικιλότητας. Η υποχρέωση της χώρας να θεσπίσει νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, εν όψει των σοβαρών πλημμελειών του ισχύοντος από το 2008 παλαιού, έχει διαπιστωθεί επίσημα από το 2014 από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση με την αποστολή στην Ελλάδα Αιτιολογημένης Γνώμης λόγω μη συμμόρφωσης του Χωροταξικού για τις ΑΠΕ με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των  οικοτόπων. Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ τα αδειοδοτημένα έργα σε περιοχές Natura υπό το παλιό καθεστώς, ενώ κρίσιμα εργαλεία προστασίας, όπως οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ), τα Π.Δ. των Προστατευόμενων Περιοχών και ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί.

Η μεταβατική διάταξη δεν πρέπει να προβλέπει καμία επέκταση σε περιοχές που το νέο Χωροταξικό απαγορεύει, και κύρια, δεν πρέπει να ισχύσει για τα έργα που βρίσκονται σε περιοχές Natura και δεν έχουν κατασκευαστεί έως σήμερα.  Για τα έργα αυτά πρέπει να ισχύσει περιβαλλοντικός επανέλεγχος/αδειοδότηση με βάση τα δεδομένα του νέου Χωροταξικού, των ΕΠΜ και των Π.Δ. των Προστατευόμενων Περιοχών. Η ασφάλεια δικαίου θα πρέπει να αφορά την προστατευόμενη περιοχή σε αυτή την περίπτωση.

3. Μεταβατικές διατάξεις

Δεν προβλέπεται κάτι ειδικότερο για έργα που έχουν εγκατασταθεί/λειτουργούν, πέραν της δυνατότητας τροποποίησης, ανανέωσης  και επέκτασής τους (σε ποσοστό μεταβολής της επιφάνειας έως  50%) με το παλιό καθεστώς του προγενέστερου Χωροταξικού του 2008.

Επισημαίνεται επιπλέον ότι  η αντικατάσταση παλαιών ανεμογεννητριών (π.χ. ύψους 80-100μ.) με νέες  (ύψους 180-200μ. και άνω), ενώ μεταβάλλει ριζικά την  οικολογική όχληση ενός έργου, δεν αντιμετωπίζεται ως νέο έργο. Αντίθετα, ορίζεται ότι οι νομίμως λειτουργούσες εγκαταστάσεις διατηρούνται εν ισχύ ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων  του νέου χωροταξικού, διαδικασία μέσα από την οποία μπορεί ουσιαστικά να εφαρμοστεί  το repowering  χωρίς εφαρμογή των νέων κριτηρίων χωροθέτησης, αποστάσεων και τοπίου.

Πρέπει να προβλεφτεί μεταβατική διάταξη που να εξετάζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον από τα υφιστάμενα/λειτουργούντα έργα ΑΠΕ, που με το νέο Χωροταξικό απαγορεύονται, κύρια αυτά που βρίσκονται σε περιοχές Natura, και εφόσον οι επιπτώσεις είναι σημαντικές να τίθενται υποχρεωτικά νέοι όροι για την ελαχιστοποίηση τους, και όπου αυτό δεν είναι δυνατόν να προωθείται κατά προτεραιότητα η μετεγκατάστασή τους.

4. Επιτρέπονται τα αιολικά εντός περιοχών Natura

(α) Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για τα πουλιά θεσμοθετεί την εξαίρεση για την εγκατάσταση αιολικών,  λόγω σχετικής πρόβλεψης στις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) και υψηλού αιολικού δυναμικού (>7,5 m/s).

(β) Στις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ) για τους οικότοπους και τα είδη (χλωρίδα, πανίδα) επιτρέπει οριζόντια την εγκατάσταση αιολικών, με μόνη εξαίρεση τους οικότοπους προτέραιότητας (που αποτελούν ελάχιστο ποσοστό επί της έκτασης των περιοχών Natura).

Η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση έχει τρεις αλληλένδετες διαστάσεις, την κλιματική αλλαγή, την απώλεια βιοποικιλότητας  και την  ρύπανση. Η αξιολόγηση του νέου Χωροταξικού επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, ενώ υποβαθμίζει συστηματικά την απώλεια βιοποικιλότητας, τον κατακερματισμό οικοτόπων, την αλλαγή χρήσεων γης και τη σφράγιση ελεύθερου εδάφους που προκαλούν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις των ΑΠΕ.

Η εγκατάσταση αιολικών πρέπει να απαγορευτεί οριζόντια και χωρίς εξαιρέσεις στις περιοχές Natura, οι οποίες θεσμοθετήθηκαν για την διαφύλαξη της  πολύτιμης βιοποικιλότητας της χώρας.

5. Οι σταθμοί αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας τεχνολογίας αντλησιοταμίευσης δεν υπάγονται στις διατάξεις του νέου Χωροταξικού ΑΠΕ.

Η αντλησιοταμίευση εξαιρείται από το νέο Χωροταξικό, αν και τα έργα αυτά αποτελούν μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις που προκαλούν σημαντικές γεωμορφολογικές αλλοιώσεις σε ευαίσθητα υδάτινα και ορεινά οικοσυστήματα. Δεν τίθενται ζώνες αποκλεισμού, όρια και συσχέτιση με προστατευόμενες περιοχές φυσικού, πολιτιστικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Η ανεξέλεγκτη εγκατάστασή τους οδηγεί σε μία «νέα γενιά» άναρχα αδειοδοτημένων έργων με πολύ σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, χωρίς ειδικά κριτήρια, όρους και προϋποθέσεις.

Για τα έργα αντλησιοταμίευσης απαιτείται η θέσπιση κανόνων, ζωνών αποκλεισμού και κριτηρίων, τα οποία θα πρέπει να θεσπιστούν με το παρόν νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ, που δεν τεκμηριώνει τον λόγο εξαίρεσής τους.

6. Τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ) προωθούνται οριζόντια με τις διατάξεις του νέου Χωροταξικού ΑΠΕ.

Τα ΜΥΗΕ προκαλούν κατακερματισμό των ποτάμιων οικοσυστημάτων, αλλοιώνουν τη φυσική ροή των υδάτων, στερεύουν ολόκληρα τμήματα ρεμάτων, καταστρέφουν την παρόχθια βλάστηση προκαλώντας διαβρώσεις, αλλοιώνουν τα ενδιαιτήματα της ιχθυοπανίδας και προκαλούν την θνησιμότητά της. Η εντατική ανάπτυξη ΜΥΗΕ, που συνεχίζεται και με το νέο Χωροταξικό, έρχεται σε αντίθεση με τη Στρατηγική της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, που προβλέπει ότι απαιτείται να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων γλυκών υδάτων και των φυσικών λειτουργιών των ποταμών. Η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων γλυκών υδάτων θα πρέπει να περιλαμβάνει προσπάθειες για την αποκατάσταση της φυσικής συνδεσιμότητας των ποταμών, καθώς και των παρόχθιων και πλημμυρικών περιοχών τους, μεταξύ άλλων μέσω της άρσης των τεχνητών φραγμών προκειμένου να υποστηριχθεί η επίτευξη ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης για ποταμούς, λίμνες και αλλουβιακούς οικοτόπους και είδη που ζουν στους εν λόγω οικοτόπους τα οποία προστατεύονται από τις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ, όπως επίσης και να υποστηριχθεί η επίτευξη ενός από τους βασικούς στόχους της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030, δηλαδή της αποκατάστασης τουλάχιστον 25 000 χλμ. ποταμών ελεύθερης ροής.

Για τα ΜΥΗΕ απαιτείται η θέσπιση αυστηρών κανόνων στο νέο Χωροταξικό ΑΠΕ, πρέπει να αποκλειστούν οριζόντια από όλες τις προστατευόμενες περιοχές Natura, τις περιοχές αναπαραγωγής ειδών και τα πηγαία ύδατα.

7. Για τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ) δεν καθορίζεται με επιστημονικά κριτήρια η οικολογική παροχή, σύμφωνα με τις διατάξεις του νέου Χωροταξικού ΑΠΕ.

Για την οικολογική παροχή, το ισχύον Χωροταξικό όριζε απλό αριθμητικό τύπο, ρητά ως προσωρινή λύση, «μέχρι να καθορισθούν τα κριτήρια της ελάχιστης απαιτούμενης οικολογικής παροχής ανά λεκάνη απορροής» κατά το Ν. 3199/2003. Με το νέο Χωροταξικό, για τα ΜΥΗΕ προβλέπεται ο υπολογισμός της ελάχιστης οικολογικής παροχής να γίνεται με μέθοδο που προβλέπεται στα ΣΔΛΑΠ των ΥΔ της χώρας, χωρίς όμως τα ΣΔΛΑΠ να περιλαμβάνουν συγκεκριμένη, τεκμηριωμένη μέθοδο υπολογισμού.

Για τα ΜΥΗΕ απαιτείται η θέσπιση συγκεκριμένης, επιστημονικά τεκμηριωμένης μεθοδολογίας υπολογισμού της ελάχιστης οικολογικής παροχής, αντί της  παραπομπής στα ΣΔΛΑΠ χωρίς προσδιορισμένη μέθοδο.

8. Για τα αιολικά στον θαλάσσιο χώρο καθώς και τις αποστάσεις τους από την ακτή.

Εγκρίνεται η χωροθέτηση σε όλες τις θαλάσσιες περιοχές της χώρας (με την εξαίρεση ζωνών αποκλεισμού), με την απουσία θεσμοθετημένου θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, που θα αξιολογήσει τις σωρευτικές επιπτώσεις και από τις άλλες χρήσεις -όπως ναυσιπλοΐα, τουρισμός, ιχθυοκαλλιέργειες, αλιεία- στα μεταναστευτικά πτηνά, στα θαλασσοπούλια, στα κητώδη, στα αλιευτικά πεδία, στον τουρισμό και στις παράκτιες κοινότητες.

Η ελάχιστη απόσταση από την ακτογραμμή που υιοθετεί το νέο Χωροταξικό, μόλις 1 ναυτικό μίλι (περίπου 1.850 μ.) είναι δραματικά μικρότερη από τις αποστάσεις που εφαρμόζονται διεθνώς. Σύμφωνα με τα στοιχεία της βιβλιογραφίας, ο παγκόσμιος μέσος όρος απόστασης υπεράκτιων αιολικών πάρκων από την ακτή το 2020 ήταν περίπου 18,8 χλμ., με τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο στα 23,3 χλμ.

Για τα αιολικά στον θαλάσσιο χώρο να μην προχωρήσει ο σχεδιασμός/εγκατάσταση χωρίς την ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού. Η ελάχιστη απόσταση από την ακτή να εναρμονιστεί τουλάχιστον με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

9. Για τα πλωτά φωτοβολταϊκά στον θαλάσσιο χώρο.

Εγκρίνεται η χωροθέτηση σε όλες τις θαλάσσιες περιοχές της χώρας (με την εξαίρεση ζωνών αποκλεισμού), χωρίς να εξαιρούνται όμως οι θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές Natura και χωρίς να απαιτείται η τήρηση ελάχιστης απόστασης εγκατάστασης από τα λιβάδια Ποσειδωνίας (απαγορεύονται μόνο πάνω από ή σε επαφή με λειμώνες του είδους Posidonia oceanica), αν και αυτά αποτελούν οικότοπους προτεραιότητας αυστηρής προστασίας (για τους χερσαίους οικότοπους προτεραιότητας απαιτείται ελάχιστη απόσταση 500μ. από την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών ).

Για τα φωτοβολταϊκά στον θαλάσσιο χώρο να μην επιτρέπεται η εγκατάσταση σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές Natura. Η ελάχιστη απόσταση από τους οικότοπους προτεραιότητας, λειμώνες του είδους Posidonia oceanica, να είναι τουλάχιστον 500μ.

10. Για την αποκατάσταση των περιοχών μετά την παύση λειτουργίας των εγκαταστάσεων ΑΠΕ.

Για την απομάκρυνση των εγκαταστάσεων ΑΠΕ και την διαχείριση των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του χρόνου ζωής τους, το νέο Χωροταξικό  δεν λαμβάνει οποιοδήποτε δεσμευτικό μέτρο.

Σύμφωνα με το νέο Χωροταξικό, οι κάτοχοι αδειών λειτουργίας εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και σταθμών αποθήκευσης υποχρεούνται, μετά από την καθ’ οιονδήποτε τρόπο παύση λειτουργίας της εγκατάστασης, να αποκαθιστούν, με δικές τους δαπάνες και σύμφωνα με τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, τους σχετικούς χώρους, μεριμνώντας ιδίως για την αποξήλωση και ασφαλή απομάκρυνση των εγκαταστάσεων, την αποκατάσταση της αυτόχθονης βλάστησης και την εν γένει επαναφορά των πραγμάτων, κατά το δυνατόν, στην πρότερη κατάσταση.

Ανατίθεται στην αδειοδοτική αρχή να ζητήσει από τον φορέα του έργου να προτείνει εκείνος ένα σχέδιο «κατά το δυνατόν» αποκατάστασης, χωρίς ούτε να δεσμεύεται από σχετικό θεσμοθετημένο πλαίσιο, ούτε να υποχρεούται σε παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων (λ.χ. με εγγυητική επιστολή) ότι την κρίσιμη στιγμή θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Με το νέο χωροταξικό θα πρέπει να καθοριστεί ένα σαφές πλαίσιο δεσμεύσεων όσον αφορά την αποκατάσταση των περιοχών μετά το τέλος ζωής των εγκαταστάσεων ΑΠΕ και να εξασφαλιστεί η τήρηση των υποχρεώσεων, μέσω σαφούς νομοθετικής πρόβλεψης και αποτελεσματικών σχετικών εγγυήσεων. 

 

              ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ¨Η ΑΛΚΥΩΝ ¨

               ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 

27/06/2026